Het Hofje van Bakenes

Het Hofje van Bakenes of Bakenesserkamer is te vinden aan de Bakenessergracht en heeft twee ingangen: één aan de gracht en één aan de Wijde Appelaarsteeg. Deze laatste ingang is de hoofdingang. Het Hofje van Bakenes is het oudste nog bestaande hofje in Haarlem.

Ingang van het Hofje van Bakenes aan de Wijde Appelaarsteeg, rond 1800 geschilderd door Wijbrand Hendriks. foto rechts: Annemarie Ebeling

Ingang van het Hofje van Bakenes aan de Wijde Appelaarsteeg, rond 1800 geschilderd door Wijbrand Hendriks. foto rechts: Annemarie Ebeling


Het hofje is op 2 augustus 1395 gesticht volgens testamentaire bepalingen van een telg uit een van Haarlems vooraanstaande en welgestelde families: Dirc I van Bakenesse. Zijn weduwe Lysebeth en haar beide zoons Dirc en Jan lieten het hofje bouwen. De originele akte is in de loop der eeuwen verloren gegaan, maar historicus Samuel Ampzing heeft de akte nog gezien en (gedeeltelijk) overgeschreven. Een citaat hieruit luidt: "cameren met hoiren erve geheiten Dirc van Bakenesse Cameren, liggende ende staende in Dirc van Bakenessen-stege, die nu den naem van Wijde Appelaers-steeg draegt."

foto: Annemarie Ebeling

foto: Annemarie Ebeling


Oorspronkelijk is het hofje De Bakenesser Kamer met dertien huisjes ingericht voor de verzorging van twintig alleenstaande, arme, oude vrouwen die tegen het eind van de 14de eeuw niet voor een zelfstandige bewoning konden zorgen, ook al omdat er toen sprake was van een vrouwenoverschot. In 1663 werd enkele huisjes samengevoegd om een regentenkamer te creeren, waarna er nog plaats was voor achttien vrouwen. Na die tijd nam het aantal bewoonsters af tot twaalf.

Het hofje is overdag toegankelijk voor publiek, maar is zondag gesloten.

Raadseltje

Gevelsteen met epigram

Gevelsteen met epigram


Op de gevelsteen staat het volgende raadsel:

Ingang vant Gesticht
van Dirck van Baekenes
voor Vrouwen acht en
twee mael ses.

Dit raadsel heeft twee betekenissen:

  • (8 + 2) × 6 = 60, de leeftijd die een vrouw moest hebben om hier te komen wonen
  • 8 + (2 × 6) = 20, het aantal vrouwen dat op het hofje kan wonen


[bron: Het hofje de Bakenesserkamer, P.E.M. Hamman, Haarlem 1997]