Bakenesser blog

Waarom bestaat de Bakenessergracht?

Ik geloof niet dat er nog ergens in het gemeentearchief een ‘beleidsnotitie’ ligt over het besluit de Bakenessergracht te graven. Toch moet er ooit iemand op het idee gekomen zijn en zullen de autoriteiten (edelen of een abt van een klooster) bereid zijn gevonden om er middelen voor vrij te maken.

De Bakenessergracht in de jaren ’30 van de twintigste eeuw.

De Bakenessergracht in de jaren ’30 van de twintigste eeuw.

Recent kreeg ik van een buurtbewoner een artikel uit het Haarlems Dagblad uit 1973, waarin verslag werd gedaan van de uitkomsten van oudheidkundig bodemonderzoek op de Bakenes, - zeg maar in het gedeelte dat door de Bakenessergracht van de rest van de binnenstad wordt afgesneden.

De onderzoeker, Wieland Los, stelde vast dat de Bakenes gedeeltelijk kunstmatig is opgehoogd, vermoedelijk door uitdieping en verbreding van het Spaarne. De aanvoer van het ophogingmateriaal werd wellicht gerealiseerd via de Bakenessergracht. De mogelijkheid bestaat zelfs, zo speculeerde de onderzoeker, dat de gracht speciaal met dit doel werd gegraven. In elk geval werden tienduizenden kubieke meters grond opgebracht.

Kortom: de hypothese luidt dat de gracht haar bestaan te danken heeft als aanvoerkanaal voor zand uit het Spaarne voor de ophoging van het laaggelegen Bakenes. Dat gebied had in die tijd vooral een agrarische functie (vestiging van stadsboerderijen).

Zelf vind ik het wel een aannemelijk hypothese, want welke functie zou de gracht verder gehad moeten hebben? Ja, als hij er eenmaal ligt bedenk je er wel wat voor - vestigingsplaats voor bierbrouwerijen, of zoals nu mooie woonhuizen - maar de kwestie is waarom men ooit met de aanleg is begonnen. Als verdedigingslinie zou je net zo goed het Spaarne hebben kunnen gebruiken, bovendien, wie graaft een verdedigingsgracht en hoopt vervolgens het voorland op met zand? Je ziet de vijand liever langzaam in het moeras wegzakken.

Klik hier voor de tekst van het artikel waarin overigens nog meer interessante gegevens staan vermeld. Ik verneem graag reacties van deskundigen, want het laatste woord over het ontstaan van de Bakenessergracht is natuurlijk nog niet gezegd.

Terug naar het weblog